Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?

Het landelijk doel is toe te werken naar een 'circulaire economie' in 2050, waarbij producten en grondstoffen zo lang mogelijk in roulatie blijven door het toepassen van de strategieën voor een circulaire economie:

• verminderen van consumptie en productie en het slimmer maken en gebruiken van producten (reduce);

• verlengen van de levensduur van producten en onderdelen (re-use);

• het nuttig toepassen van materialen, die anders gestort zouden worden (recycle).

Hierbij volgen we de ambitie van het landelijke programma Van Afval- naar Grondstofinzameling (VANG) om in 2025 toe te werken naar 75% recycling. Momenteel verkeren wij in een transitie van afval- naar grondstoffeninzameling. In plaats van grondstoffen te vernietigen door deze als restafval te verbranden, zamelen wij grondstoffen in en zorgen wij ervoor dat deze opnieuw worden gebruikt. De milieudruk wordt hierdoor lager en hierdoor kunnen we langer toe met de beperkte voorraad fossiele grondstoffen. Om te komen tot kwalitatief nóg betere recycling richt het uitvoeringsprogramma VANG zich in de periode 2021 tot en met 2025 op twee belangrijke aspecten:

• het nog beter scheiden van restafval; tweederde van al het huishoudelijk restafval bestaat uit waardevol, recyclebaar materiaal. Te grote hoeveelheden hiervan belanden in de verbrandingsoven;

• het verbeteren van de kwaliteit van de deelstromen. Vervuiling en de aanwezigheid van zogenaamde stoorstoffen (afval dat niet bij het type afval hoort dat wordt ingezameld) zorgen ervoor dat de deelstromen die gescheiden worden ingezameld niet optimaal zijn.

Figuur 30

Activiteiten

Toelichting

01. Het communiceren met inwoners over hergebruik van grondstoffen en afvalpreventie

We hebben inwoners, indien nodig in samenwerking met Meerlanden, geïnformeerd en geïnstrueerd over het sorteren van grondstoffen, het belang van hergebruik en afvalpreventie. Dit gebeurde via huis-aan-huis brieven, de afvalkalender en algemene communicatiemiddelen zoals internet en de krant. Hiervoor is ook de website Een nieuwe manier van afval scheiden ingezet. Voor de omschakeling van afval- naar grondstofinzameling en de daarmee gepaard gaande wijziging van het inzamelsysteem is uitgebreid gecommuniceerd met betrokken inwoners. Vanwege krapte op de arbeidsmarkt is de vacature van grondstoffencoach nog steeds vacant. De verpakkende industrie, verenigd in Verpact, vergoedt 2//3 van de kosten van projecten die zorgen voor kwaliteitsverbetering van afvalstromen. Eind oktober is bij ruim 5.700 huishoudens een actie gestart met als doel een schonere plastic, blik en drankenkartons (PBD) afvalstroom.

02. Het inzamelen van huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk afval en gesorteerde grondstoffen

We hebben alle huishoudelijke afvalstoffen ingezameld, waarop de Wet milieubeheer van toepassing is. Hierbij lag de nadruk op een vermindering van de hoeveelheid restafval en een uitbreiding van de hoeveelheid ingezamelde, gesorteerde grondstoffen.

Met de opening van de overdekte grondstoffenhal bij Meerlanden in Rijsenhout kon de kwaliteit van het plastic, blik en drankenkartons (PBD) worden bepaald en werd nu voor het eerst ook vervuild PBD afgekeurd, waardoor dit moest worden verbrand als restafval.
Het illegaal gebruik van lachgas veroorzaakt nog steeds extra fijn restafval. Daarnaast vereist dit afval een extra bewerking wat extra kosten met zich meebrengt.

Als gevolg van de invoering van VANG in wijken met hoogbouw en in laagbouwwijken met rolemmerinzameling hadden wij verwacht 65 kg fijn restafval per inwoner per jaar in te zamelen (in het jaarverslag 2024 is dit bijgesteld naar 100 kg). Door de vervuiling van de grondstofstromen (PBD en lachgas) komen we dit jaar uit op 114 kg fijn restafval per inwoner per jaar.

Wij hebben de komst van de nieuwe milieustraat in Nieuw-Vennep verder voorbereid. De opening was op 4 februari 2026.

Wij hebben de resultaten van VANG 2020 geëvalueerd. De resultaten zullen de opmaat vormen voor het beleid om ook in de laagbouwwijken met verzamelcontainers meer grondstoffen in te zamelen en de hoeveelheid restafval te verminderen. Wij hebben extra aandacht besteed aan het voorkomen van bijplaatsingen en aan het bereiken van schone grondstofstromen. Door inwoners te informeren (in het algemeen en op wijkniveau) hebben wij juist aanbiedgedrag gestimuleerd. Tegelijkertijd is toezicht en handhaving gestart met het team STRAATnetjes, waarbij inwoners die hun afval foutief aanbieden zijn gewaarschuwd en ook zijn beboet.

In de paragraaf Lokale heffingen is een berekening van de kostendekkendheid van de afvalinzameling opgenomen.

03. Het bestrijden van zwerfafval

Onze inzet voor het bestrijden van zwerfafval bestond uit vegen en handmatig zwerfafval rapen. Op strategische plekken in onze gemeente staan prullenbakken. Naast het opruimen van zwerfafval, vegen en het legen van prullenbakken heeft NMCX preventie- en educatieprojecten uitgevoerd om inwoners bewust te maken van zwerfafval en wat men kan doen om de hoeveelheid zwerfafval te verminderen en te voorkomen.

Voor zwerfafval geldt vanaf 2024 de Uitgebreide Producentverantwoordelijkheid (UPV) Zwerfafval. Dit betekent dat producenten meebetalen aan het opruimen van zwerfafval en dat zij consumenten moeten aansporen plastic zwerfafval te voorkomen. Inmiddels zijn de Verpact vergoedingen voor het opruimen van prullenbakafval en zwerfafval bekend en is de financiële vergoeding verhoogd. Deze is nog steeds niet kostendekkend, waar dit op basis van de UPV Verpakkingen wel zo zou moeten zijn.

Om de hoeveelheid zwerfafval te verminderen heeft het rijk verschillende maatregelen genomen, zoals het berekenen van een meerprijs voor plastic wegwerpbekertjes en -bakjes. Deze maatregel komt per 1 januari 2026 weer te vervallen. Het bieden van een herbruikbaar alternatieve verpakking blijft echter verplicht. Bovendien stimuleert het rijk inwoners om herbruikbare verpakkingen te gebruiken in plaats van wegwerpverpakkingen en er is een statiegeldmaatregel op kleine PET- flesjes en op blikjes. Al deze maatregelen hebben een effect op de hoeveelheid zwerfafval.

De hoeveelheid zwerfafval is vergeleken met vorig jaar met 11 ton gedaald. Gemiddeld is de hoeveelheid zwerfafval ruim 2 kg per inwoner.