Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?

Gemeenten hebben de regierol gekregen bij de lokale uitvoering van het klimaatakkoord. Hierin zijn afspraken gemaakt om de oorzaken van klimaatverandering tegen te gaan (klimaatmitigatie). Een groot deel hiervan heeft een directe relatie met ons gebruik van fossiele energie. De energietransitie is daarmee een belangrijk onderdeel van de nationale strategie om de klimaatdoelen te halen. Zowel landelijk als in het coalitieakkoord 2022-2026 is afgesproken om in 2030 te komen tot een CO₂‑reductie van 55% tot 60% ten opzichte van 1990. Dat doen we met name door op energie te besparen en fossiele energie te vervangen voor energie uit duurzame bronnen. Met de Actualisatie Programma Energietransitie 2022-2026 werken we deze collegeperiode aan een negental focusprojecten binnen de vier programmalijnen; duurzame opwek, de warmtetransitie, energie-infrastructuur en de sociale transitie. Ieder jaar wordt middels de Energie- en Klimaatmonitor integraal gerapporteerd over dit beleidsdoel.

Activiteiten

Toelichting

1. Zorgen dat iedereen mee kan doen in de energietransitie

We hebben speciale aandacht voor de kwetsbare groepen van de samenleving zoals ouderen, laag geletterden, niet digitaal vaardigen, anderstaligen en andere kwetsbare groepen. In 2025 hebben we nauw samengewerkt met maatschappelijk partners zoals de Energiebank Haarlemmermeer, Humanitas, MeerWaarde en Cpunt. De Specifieke Uitkering (SPUK) Energiearmoede vanuit het Rijk is ingezet om kwetsbare huishoudens met energiearmoede te helpen om de energierekening te verlagen.

Vanuit het Energieloket Haarlemmermeer ondersteunden en stimuleerden we huishoudens die advies nodig hadden bij het verduurzamen van hun woning. Met het rijdende energieloket en de bakfiets gingen de energieadviseurs naar de kernen en wijken toe. Ook zijn verschillende acties en subsidies deur-aan-deur aangeboden om het inwoners zo makkelijk mogelijk te maken.

Om financiële participatie voor inwoners mogelijk te maken door middel van lokaal eigenaarschap, ondersteunen we de lokale energiecoöperatie voor zonprojecten. Zo hebben we drie gemeentelijke daken ter beschikking gesteld voor een zonnepanelenproject waar inwoners aan mee kunnen doen. Daarnaast onderzoekt de energiecoöperatie mogelijkheden om financieel te participeren bij zonnevelden.

2. Lokaal opwekken van duurzame energie

De spelregels voor het windzoekgebied zijn opgesteld en de Windcoalitie heeft zich als initiatiefnemer bij de provincie Noord-Holland gemeld. Het vergunningstraject (projectbesluitprocedure) is inmiddels gestart. Wij zijn hier als adviserende partij bij betrokken.

Kleine windmolens met een ashoogte van ≤ 15 meter, ook wel microturbines of boerenerfmolens genoemd, kunnen vanaf 2025 via een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (Bopa) worden aangevraagd in het landelijk gebied.

In het zonnecarré wordt gewerkt aan 300 hectare aan zonnepanelen. Vanwege de schitteringsproblematiek, die in 2025 optrad, rondom zonnepark De Groene Energie Corridor (DGEC) duurt de realisatie langer. Voor DGEC is een oplossing gevonden waardoor het park volledig terug kan komen. De andere initiatieven onderzoeken nog welke eventuele maatregelen nodig zijn om hinder op vliegverkeer te voorkomen.

We hebben gewerkt aan meer zonnepanelen op daken en boden ondersteuning aan maatschappelijk vastgoed en het midden- en kleinbedrijf. Om de ontwikkelingen van zonnecarports te bevorderen is gewerkt aan ruimtelijke richtlijnen en onderzoeken we concrete locaties in gemeentelijk eigendom. Daarnaast werken we samen met onze partners aan de realisatie van zonnepanelen in bermen langs rijkswegen in het programma 'Opwek Energie op Rijksvastgoed' (OER). Ook is gewerkt aan het ontwikkelen van batterijbeleid.

3. Verduurzamen van de gebouwde omgeving

We hebben met rijksmiddelen de subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie opengesteld. Hiermee kunnen eigenaar-bewoners van slecht geïsoleerde koopwoningen subsidie krijgen om hun vloer, bodem of glas te isoleren. Tot nu toe hebben we ruim 400 subsidieaanvragen ontvangen. Begin 2026 herijken we de subsidieregeling en zijn we voornemens om meer isolatiemaatregelen te subsidiëren.

We werken aan het verduurzamen van ons eigen vastgoed en onze bedrijfsvoering om het goede voorbeeld te geven in de energietransitie. Zo werken we volgens onze Routekaart maatschappelijk vastgoed aan het projectmatig verduurzamen van gemeentelijke gebouwen. Daarnaast hebben we sinds 2019 ruim 2 miljoen kWh minder stroom verbruikt door het verduurzamen van onze openbare verlichting. In 2025 bleek dat door deze verduurzaming we in 2024 38% minder CO₂ uitgestoten in vergelijking met 2019. We meten onze CO₂-uitstoot volgens de methodiek van de CO₂-Prestatieladder en zijn gecertificeerd op niveau 3. In 2025 hebben we onderzocht of de certificering op niveau 4 van de CO₂-prestatieladder haalbaar is. Daarvoor zal de hele keten (van toeleverancier tot gebruiker) in beeld moeten worden gebracht. Dit zou leiden tot een beter inzicht in de CO₂ uitstoot. De conclusie was dat dit voordeel niet opweegt tegen de hoeveelheid werk dat hiermee gepaard gaat.

De kaders voor de warmtetransitie zijn herijkt. Wij hebben de Kadernota Warmtetransitie 2.0 aangeboden aan de raad (12778426), nadat inwoners via een digitale raadpleging konden reageren op de conceptversie

De kansen voor collectieve warmte in de gemeente werden steeds concreter. Zowel voor marktinitiatieven (zoals de Greenport) als in aansluiting op de vervangingsopgave (zoals bij Zwanenburg). In 2025 hebben wij, vooruitlopend op het Warmteprogramma, collectieve warmte als voorkeursoplossing aangewezen voor Zwanenburg. Daarmee kunnen de mogelijkheden voor een warmtenet daar concreter onderzocht worden in relatie tot andere gemeentelijke opgaven.

4. Toekomstbestendig maken van de energie-infrastructuur

Het jaar startte met slecht nieuws. Het elektriciteitsnetwerk van TenneT in Haarlemmermeer en omgeving staat enorm onder druk. Een nijpende situatie waar de gemeente samen met provincie en netbeheerders oplossingen voor aan het onderzoeken is.

In 2025 is het hoogspanningsstation Vijfhuizen, gelegen op de Liede, uitgebreid. De projectprocedure voor dat station hebben we versneld gestart. Uiteindelijk zal de realisatie van het hoogspanningsstation A9-Zuid een oplossing bieden voor netcongestie. Het station A9-Zuid is daarnaast een belangrijk ingrediënt voor het verder verduurzamen van het energiesysteem.
Samen met regiopartners hebben we een advies voor het Rijk opgesteld voor het aanlanden van wind op zee. We bevinden ons in een belangrijk energieknooppunt in de randstad en hebben uitgesproken een aanlanding op A9-Zuid wenselijk te vinden. Daarmee gaat het energieverbruik in toenemende mate verduurzaamd worden.

Omdat de vraag naar elektriciteit harder groeit dan wat de netbeheerder kan bijbouwen is het nodig om regie te voeren op het energiesysteem van de toekomst. Door bijvoorbeeld vraag, aanbod en opslag van energie bij elkaar te brengen, werken we aan een betaalbaar en duurzamer systeem. Richtinggevend is de in maart 2025 vastgestelde provinciale energievisie 2.0. Een mooie lokale doorwerking is het onderzoek naar het verbinden van de warmtevraag van tuinders met de restwarmte van datacenters.